Τα αμφισβητούμενα έγγραφα αποτελούν κεντρικό αντικείμενο μελέτης στη δικαιοπαθή γραφολογία και την εγγράφων εξέταση. Η ταξινόμησή τους δεν είναι αυστηρά κατηγοριοποιημένη, καθώς τα κριτήρια συχνά επικαλύπτονται και εξαρτώνται από το πλαίσιο της υποθέσεως καθώς και την εξειδίκευση του εξεταστή. Ωστόσο, υπάρχουν τρεις βασικοί άξονες ταξινόμησης που καλύπτουν το πλεονέκτημα των περιπτώσεων.
1. Ταξινόμηση με βάση τη φύση της διαφοράς
Αυτή είναι η πιο συνηθισμένη προσέγγιση και εστιάζει στο τι ακριβώς αμφισβητείται:
- Αυθεντικότητα / Πλαστογραφία: Ο πιο συχνός τύπος αμφισβήτησης. Εξετάζει αν ένα έγγραφο είναι γνήσιο ή δόλια απομίμηση. Καλύπτει υπογραφές, χειρόγραφο, μηχανογραφημένο κείμενο και ολόκληρα έγγραφα.
- Αλλαγή / Τροποποίηση: Αφορά έγγραφα που έχουν υποστεί παρεμβάσεις μετά τη δημιουργία τους—προσθήκες, διαγραφές, διαγραφές ή αλλαγές σε ημερομηνίες, ποσά και υπογραφές.
- Απόδοση / Πaternότητα: Προσδιορισμός του συντάκτη ή της πηγής ενός εγγράφου όταν λείπει άμεση υπογραφή ή σαφής ταυτοποίηση. Βασίζεται στην ανάλυση γραφής, στυλ δακτυλογράφησης και άλλων ατομικών χαρακτηριστικών.
- Πρωτοτυπία: Διαπιστώνει αν ένα έγγραφο είναι πρωτότυπο ή αντίγραφο, μέσω εξέτασης μεθόδων εκτύπωσης, τύπων χαρτιού, μελανιών και φυσικών ιδιοτήτων.
2. Ταξινόμηση με βάση τον τύπο του εγγράφου
Κατηγοριοποίηση βάσει της μορφής και του μέσου παραγωγής:
- Χειροποίητα έγγραφα: Γράμματα, διαθήκες, συμβόλαια, επιταγές.
- Δακτυλογραφημένα έγγραφα: Επιστολές, συμβάσεις, εκθέσεις.
- Τυπωμένα έγγραφα: Βιβλία, εφημερίδες, πιστοποιητικά.
- Μηχανογραφημένα έγγραφα: Αποτέλεσμα φαξ, φωτοαντιγραφικών, εκτυπωτών.
- Ηλεκτρονικά έγγραφα: Email, ψηφιακές εικόνες, αρχεία επεξεργασίας κειμένου.
3. Ταξινόμηση με βάση τη μέθοδο διαφοράς / Δικαστικό πλαίσιο
- Πολιτικές υποθέσεις: Διαφορές για συμβάσεις, διαθήκες, ακίνητη ιδιοκτησία.
- Ποινικές υποθέσεις: Πλαστογραφίες, απάτη, παραποίηση δημόσιων εγγράφων.
Σημαντική σημείωση: Οι κατηγορίες αυτές δεν είναι αμοιβαία αποκλειστικές. Ένα μόνο έγγραφο μπορεί να ανήκει ταυτόχρονα σε πολλαπλές τάξεις. Παράδειγμα: μια πλαστογραφημένη επιταγή (αυθεντικότητα) με τροποποιημένο ποσό (αλλαγή) που εξετάζεται σε ποινική υπόθεση (μέθοδος διαφοράς). Ο εξεταστής πρέπει να αναλύσει όλες τις διαστάσεις για να φτάσει σε ασφαλές συμπέρασμα.